Chăn ga vỏ gối: chọn chất liệu nào mát, bao lâu nên giặt một lần

Ga trải giường và vỏ gối nên giặt khoảng một tuần một lần, hai tuần là mức tối đa với người ít đổ mồ hôi; vỏ gối có thể thay dày hơn. Vỏ chăn giặt cùng nhịp với ga, ruột chăn vài tháng một lần. Về chất liệu: cotton và vải lanh thấm hút, thoáng, hợp xứ nóng; lyocell (tencel) mềm mát; polyester rẻ, ít nhăn nhưng bí hơn. Số sợi (thread count) cao không đồng nghĩa với vải tốt hơn.

Trên giường của bạn có gì sau một tuần

Mỗi đêm cơ thể tiết mồ hôi, dầu da, rụng tế bào da chết và tóc. Ở khí hậu nóng ẩm như Việt Nam, lượng mồ hôi càng nhiều. Tất cả ngấm vào ga, vỏ gối, rồi xuống tới ruột gối và nệm. Đó là thức ăn cho mạt bụi nhà — những sinh vật nhỏ hơn một milimét, sống trong chăn gối nệm thảm.

Bản thân mạt bụi không cắn, không truyền bệnh, nhưng xác và phân của chúng là một trong những dị nguyên phổ biến nhất gây viêm mũi dị ứng, hen phế quản và chàm. Mạt bụi phát triển mạnh khi độ ẩm cao — khí hậu nhiều tháng nồm ẩm ở miền Bắc và mùa mưa ở miền Nam đều thuận cho chúng. Người hắt hơi, ngứa mũi mỗi sáng mà đỡ hơn khi ra khỏi phòng ngủ nên nghĩ tới khả năng này.

Lịch giặt tham khảo

Đây là mức hay được khuyên trong tài liệu vệ sinh nhà cửa phổ thông, không phải quy định. Người viêm mũi dị ứng, hen, chàm cơ địa nên giặt thường xuyên hơn và hỏi bác sĩ về các biện pháp giảm mạt bụi phù hợp.

Giặt thế nào để diệt mạt bụi

• Nước nóng: các hướng dẫn về dị ứng thường nêu giặt ở khoảng 60 °C trở lên để diệt mạt bụi. Kiểm tra nhãn vải trước — không phải chất liệu nào cũng chịu được.
• Sấy nóng sau khi giặt nước thường cũng giúp diệt mạt.
• Phơi nắng: nắng và gió làm khô kiệt, giảm ẩm — điều mạt bụi và nấm mốc không ưa. Phơi lộn mặt trái đồ màu để đỡ phai.
• Phơi thật khô trước khi cất: chăn ga cất khi còn hơi ẩm trong tủ kín là cách nhanh nhất để có mùi mốc.
• Ít nước xả vải thơm nồng: một số người da nhạy cảm, viêm mũi bị kích ứng bởi hương liệu.

Với người dị ứng mạt bụi, vỏ bọc nệm và gối loại dệt rất dày (chống mạt bụi) là biện pháp được nhắc nhiều; mức hiệu quả khi dùng riêng lẻ còn bàn cãi, thường phải đi kèm nhiều biện pháp khác.

Chọn chất liệu cho xứ nóng

Cotton

Phổ biến nhất, thấm hút tốt, bền, giặt nóng được. Kiểu dệt quyết định cảm giác: percale dệt một sợi trên một sợi dưới, mặt vải mát, giòn, thoáng — hợp người nóng; sateen dệt để nhiều sợi nổi trên mặt, bóng mềm, hơi ấm hơn. Cotton chải kỹ hoặc sợi dài (như Ai Cập, Pima) cho mặt vải mịn, ít xù lông.

Vải lanh

Dệt từ sợi cây lanh, thoáng khí và thấm hút rất tốt, càng giặt càng mềm. Nhăn tự nhiên, ai thích ga phẳng lì sẽ khó chịu. Giá thường cao hơn cotton.

Lyocell, modal (hay gọi là tencel)

Sợi tái tạo từ bột gỗ, mặt vải mịn, mát tay, thấm hút tốt. "Tencel" thật ra là tên thương mại của một hãng; tên chung là lyocell. Thường cần giặt nhẹ, nước không quá nóng.

Vải "tre"

Phần lớn ga "sợi tre" trên thị trường là viscose (rayon) làm từ bột tre qua quy trình hoá học, không phải sợi tre nguyên chất mộc mạc như quảng cáo gợi ra. Ở Mỹ, Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) đã nhiều lần xử phạt các nhà bán lẻ ghi nhãn "tre" sai lệch như thế. Vải vẫn có thể mềm mát dễ chịu — chỉ là đừng mua vì tin nó "kháng khuẩn tự nhiên từ cây tre".

Polyester, microfiber

Rẻ, bền màu, ít nhăn, khô nhanh. Thấm hút kém hơn sợi tự nhiên, người ra nhiều mồ hôi dễ thấy bí, dính lưng. Hợp để dùng làm ga phụ, ga cho phòng ít dùng, hoặc trộn với cotton.

Lụa

Mặt vải trơn, ít ma sát với tóc và da, mát khi chạm. Đắt, khó chăm, giặt tay hoặc giặt nhẹ, không hợp cho người muốn giặt nước nóng thường xuyên để trị mạt bụi.

Thread count — con số bị thổi phồng

Số sợi là số sợi dọc cộng sợi ngang trên một inch vuông vải. Trong một giới hạn, số sợi cao hơn cho vải mịn và dày hơn. Nhưng vượt quá khoảng vài trăm, các nhà sản xuất có thể "nâng số" bằng cách xoắn nhiều sợi mảnh thành một rồi đếm từng sợi con — vải không tốt hơn mà còn có thể dày, bí hơn. Chất lượng sợi và kiểu dệt quan trọng hơn con số in trên bao bì. Người ở xứ nóng thường thấy ga percale cotton với số sợi trung bình mát hơn ga sateen số sợi rất cao.

Chăn ở xứ nóng

Ở Việt Nam, đa phần nhà chỉ cần chăn mỏng cho mùa hè có máy lạnh và chăn dày cho vài tháng rét miền Bắc. Một vài gợi ý:

• Chăn có vỏ tháo rời tiện giặt hơn chăn chần liền.
• Chăn mỏng cotton hoặc khăn đắp xô cho mùa hè, nhẹ và giặt nhanh khô.
• Ruột chăn bông polyester rẻ, giặt được; lông vũ ấm nhẹ nhưng khó giặt, cần phơi kỹ.
• Hai người khác nhau về nóng lạnh thì mỗi người một chăn — đỡ giằng co lúc nửa đêm.

Góc nhìn hôm nay

Muốn giữ được nhịp giặt hằng tuần mà không mệt, cách thực tế nhất là có hai bộ ga gối dùng xoay vòng: một bộ trên giường, một bộ trong tủ. Chọn một ngày cố định — chiều thứ bảy hay sáng chủ nhật — thay ga, giặt luôn bộ cũ, phơi nắng nếu có. Thêm một thói quen nhỏ: mỗi sáng lật chăn ra cho giường thoáng chừng nửa tiếng rồi mới gấp, để hơi ẩm thoát bớt.

Nếu đã giữ phòng sạch mà vẫn ngứa mũi, hắt hơi, khò khè mỗi đêm, hoặc da nổi mẩn ngứa sau khi ngủ, hãy đi khám chuyên khoa dị ứng, tai mũi họng hoặc da liễu để tìm đúng nguyên nhân.