Nhịp ngủ & thói quen
Cú đêm và chim sớm: chronotype là gì, có đổi được không
Chronotype là kiểu giờ bẩm sinh do gen, tuổi và ánh sáng quyết định. Ánh sáng sáng sớm và giờ dậy đều kéo được đồng hồ sớm hơn 1–2 giờ, khó đảo ngược.
Cú đêm, ngủ trưa, ngủ bù, lệch múi giờ, ca đêm, cà phê, rượu bia và những thói quen ảnh hưởng giấc ngủ.
Nhịp ngủ & thói quen
Chronotype là kiểu giờ bẩm sinh do gen, tuổi và ánh sáng quyết định. Ánh sáng sáng sớm và giờ dậy đều kéo được đồng hồ sớm hơn 1–2 giờ, khó đảo ngược.
Nhịp ngủ & thói quen
Ngủ trưa khoảng 10–20 phút giúp tỉnh táo mà không lờ đờ; giấc 30–60 phút dễ dậy mệt. Ngủ trưa dài trên một giờ đều đặn liên quan một số vấn đề sức khoẻ.
Nhịp ngủ & thói quen
Ngủ bù cuối tuần giảm mệt, nhưng thí nghiệm cho thấy không xoá hết tác hại của thiếu ngủ trong tuần. Ngủ đủ đều đặn mỗi đêm vẫn hơn ngủ nướng tới trưa.
Nhịp ngủ & thói quen
Social jetlag là độ chênh điểm giữa giấc ngủ ngày làm và ngày nghỉ, như mỗi tuần bay đi bay về một múi giờ. Neo giờ dậy cuối tuần giúp thu hẹp độ lệch này.
Nhịp ngủ & thói quen
Bay qua nhiều múi giờ, đồng hồ sinh học chỉ dịch khoảng một múi mỗi ngày. Đón ánh sáng đúng lúc, ăn ngủ theo giờ nơi đến giúp đỡ mệt; bay về phía đông khó hơn.
Nhịp ngủ & thói quen
Người làm ca đêm ngủ tốt hơn khi phòng tối hẳn, yên tĩnh, có khung giờ ngủ cố định và một giấc ngắn trước ca. Buồn ngủ trên đường về: dừng xe nghỉ.
Nhịp ngủ & thói quen
Caffeine có thời gian bán thải khoảng 5 giờ, dao động 2–10 giờ tuỳ người. Cà phê uống 6 giờ trước khi ngủ vẫn có thể cắt bớt hơn một tiếng ngủ.
Nhịp ngủ & thói quen
Rượu bia giúp thiếp đi nhanh nhưng làm nửa sau đêm chập chờn: tỉnh giấc, mơ dồn dập, khát nước, ngáy to. Cơ thể quen dần nên không thể dùng rượu để chữa mất ngủ
Nhịp ngủ & thói quen
Ăn no sát giờ ngủ dễ gây ợ nóng, nên cách khoảng 2–3 giờ. Tập buổi tối nhìn chung không hại giấc ngủ, trừ bài rất nặng kết thúc trong khoảng một giờ trước khi n
Nhịp ngủ & thói quen
Đêm đầu ở nơi lạ, một bên bán cầu não ngủ nông hơn và canh chừng tiếng động lạ (Tamaki, 2016). Sang đêm thứ hai thường đỡ; che sáng, mang gối quen giúp dễ ngủ.