Hiểu giấc ngủ
Giấc ngủ là gì: não và cơ thể làm gì trong lúc ta ngủ
Giấc ngủ không phải lúc não tắt: công tắc ngủ – thức trong não lật, thân nhiệt, huyết áp hạ, hormone tiết theo lịch và não chuyển sang làm việc khác.
Wiki · giacmong.com
Hiểu giấc ngủ, hiểu giấc mơ — để mỗi đêm nhẹ hơn
Cẩm nang giấc ngủ và giấc mơ: khoa học giấc ngủ, nhịp sinh học và thói quen, phòng ngủ – nệm – gối, giấc ngủ theo từng tuổi, ngáy – bóng đè – mộng du, những bí ẩn của giấc mơ, động vật ngủ và mơ, giấc mộng trong văn chương nghệ thuật, văn hoá ngủ của người Việt và thế giới, mẹo ngủ ngon có bằng chứng.
Mở app Giấc MộngGỡ nỗi lo trong mơ — mỗi giấc mơ một luật vật lý lạ›
Danh mục
Bài mới
Hiểu giấc ngủ
Hiểu giấc ngủ
Chu kỳ giấc ngủ 90 phút và các giai đoạn N1, N2, N3, REM
Một đêm có 4–6 chu kỳ, mỗi chu kỳ trung bình khoảng 90 phút (70–120 phút): N1, N2, N3 rồi REM. Đầu đêm nhiều ngủ sâu, gần sáng nhiều REM và giấc mơ.
Hiểu giấc ngủ
Ngủ sâu sóng chậm N3: giai đoạn phục hồi của cơ thể khi ngủ
Ngủ sâu N3 là lúc sóng não chậm và cao, khó đánh thức nhất, hormone tăng trưởng tiết mạnh. Chiếm khoảng 15–25% đêm ở người trẻ, dồn vào đầu đêm, giảm theo tuổi.
Hiểu giấc ngủ
Mô hình hai quá trình: áp lực ngủ và đồng hồ sinh học điều khiển giấc ngủ
Theo mô hình Borbély (1982), cơn buồn ngủ do hai lực: áp lực ngủ tăng theo giờ thức (adenosine) và đồng hồ sinh học gần 24 giờ. Hai đường cong gặp nhau thì cửa
Hiểu giấc ngủ
Đồng hồ sinh học và giải Nobel 2017 về nhịp ngày đêm của cơ thể
Nobel Y sinh 2017 trao cho Jeffrey Hall, Michael Rosbash và Michael Young vì tìm ra cơ chế đồng hồ sinh học: gen period ở ruồi giấm tạo vòng tự hãm gần 24 giờ.
Hiểu giấc ngủ
Melatonin là gì: hormone của bóng tối trong cơ thể con người
Melatonin do tuyến tùng tiết khi trời tối, tăng khoảng hai giờ trước giờ ngủ quen, cao nhất giữa đêm và bị ánh sáng làm giảm. Nó báo đêm chứ không phải nút gây
Hiểu giấc ngủ
Hệ glymphatic là gì: não dọn chất thải khi ta ngủ đến đâu
Hệ glymphatic dẫn dịch não tuỷ chảy quanh mạch máu để cuốn chất thải khỏi não. Nghiên cứu trên chuột năm 2013 thấy dòng này mạnh hơn khi ngủ, nhưng vẫn còn tran
😴 Hiểu giấc ngủ
Xem cả 10 bài ›
Hiểu giấc ngủ
Giấc ngủ là gì: não và cơ thể làm gì trong lúc ta ngủ
Giấc ngủ không phải lúc não tắt: công tắc ngủ – thức trong não lật, thân nhiệt, huyết áp hạ, hormone tiết theo lịch và não chuyển sang làm việc khác.
Hiểu giấc ngủ
Chu kỳ giấc ngủ 90 phút và các giai đoạn N1, N2, N3, REM
Một đêm có 4–6 chu kỳ, mỗi chu kỳ trung bình khoảng 90 phút (70–120 phút): N1, N2, N3 rồi REM. Đầu đêm nhiều ngủ sâu, gần sáng nhiều REM và giấc mơ.
Hiểu giấc ngủ
Ngủ sâu sóng chậm N3: giai đoạn phục hồi của cơ thể khi ngủ
Ngủ sâu N3 là lúc sóng não chậm và cao, khó đánh thức nhất, hormone tăng trưởng tiết mạnh. Chiếm khoảng 15–25% đêm ở người trẻ, dồn vào đầu đêm, giảm theo tuổi.
🕰️ Nhịp ngủ & thói quen
Xem cả 10 bài ›
Nhịp ngủ & thói quen
Cú đêm và chim sớm: chronotype là gì, có đổi được không
Chronotype là kiểu giờ bẩm sinh do gen, tuổi và ánh sáng quyết định. Ánh sáng sáng sớm và giờ dậy đều kéo được đồng hồ sớm hơn 1–2 giờ, khó đảo ngược.
Nhịp ngủ & thói quen
Ngủ trưa bao lâu là tốt: giấc ngắn 20 phút và giấc dài 90 phút
Ngủ trưa khoảng 10–20 phút giúp tỉnh táo mà không lờ đờ; giấc 30–60 phút dễ dậy mệt. Ngủ trưa dài trên một giờ đều đặn liên quan một số vấn đề sức khoẻ.
Nhịp ngủ & thói quen
Nợ ngủ và ngủ bù cuối tuần: có trả được giấc ngủ đã thiếu không
Ngủ bù cuối tuần giảm mệt, nhưng thí nghiệm cho thấy không xoá hết tác hại của thiếu ngủ trong tuần. Ngủ đủ đều đặn mỗi đêm vẫn hơn ngủ nướng tới trưa.
🛏️ Phòng ngủ, nệm & gối
Xem cả 10 bài ›
Phòng ngủ, nệm & gối
Nhiệt độ phòng ngủ bao nhiêu là dễ ngủ, ngủ máy lạnh để mấy độ
Xứ lạnh thường nêu khoảng 16–19 °C; ở Việt Nam người ngủ máy lạnh hay để 25–27 °C. Vì sao phòng mát dễ ngủ, độ ẩm bao nhiêu là vừa và cách tìm con số của bạn.
Phòng ngủ, nệm & gối
Chọn nệm lò xo, cao su hay foam: khác nhau thế nào, loại nào hợp bạn
Lò xo thoáng và nảy, cao su đàn hồi bền, foam ôm sát nhưng dễ nóng. Cách chọn theo cân nặng, tư thế ngủ, khí hậu, và điều nghiên cứu nói về nệm cứng vừa với đau
Phòng ngủ, nệm & gối
Chọn gối theo tư thế ngủ: nằm nghiêng, nằm ngửa, nằm sấp cần gối gì
Nằm nghiêng cần gối cao và chắc, nằm ngửa cần gối vừa đỡ gáy, nằm sấp cần gối rất thấp. Các loại ruột gối, gối phụ, cách tự kiểm gối và bao lâu nên thay gối mới
👶 Giấc ngủ theo tuổi
Xem cả 10 bài ›
Giấc ngủ theo tuổi
Trẻ sơ sinh ngủ bao nhiêu và nguyên tắc ngủ an toàn cho bé dưới 1 tuổi
Trẻ 0–3 tháng ngủ khoảng 14–17 giờ mỗi ngày, chia nhiều giấc ngắn. Theo AAP: đặt bé nằm ngửa, nệm phẳng chắc, nôi trống không gối chăn, ngủ chung phòng, chỗ ngủ
Giấc ngủ theo tuổi
Bé 1–5 tuổi ngủ bao nhiêu: giấc trưa, giờ đi ngủ và nếp ngủ cho trẻ
Theo AASM, trẻ 1–2 tuổi cần khoảng 11–14 giờ ngủ, trẻ 3–5 tuổi khoảng 10–13 giờ, tính cả giấc trưa. Khi nào bé bỏ ngủ trưa, giờ đi ngủ hợp lý và nếp chuẩn bị tr
Giấc ngủ theo tuổi
Trẻ hoảng sợ ban đêm (night terror) khác ác mộng thế nào, cha mẹ làm gì
Hoảng sợ ban đêm xảy ra trong giấc ngủ sâu đầu đêm: trẻ la hét, mắt mở mà không tỉnh, sáng ra không nhớ. Khác ác mộng ra sao, vì sao đừng đánh thức, khi nào đi
🩺 Khi giấc ngủ trục trặc
Xem cả 10 bài ›
Khi giấc ngủ trục trặc
Mất ngủ kéo dài: khi nào là bệnh và liệu pháp CBT-I hoạt động thế nào
Mất ngủ thành bệnh khi khó ngủ ít nhất 3 đêm/tuần, kéo dài trên 3 tháng. Điều trị đầu tay cho người lớn là liệu pháp CBT-I, làm cùng chuyên gia.
Khi giấc ngủ trục trặc
Ngủ ngáy: vì sao ngáy, ngáy nhiều có sao không và khi nào đáng lo
Ngáy là tiếng rung của màn hầu, lưỡi gà khi đường thở hẹp lúc ngủ. Ngáy to kèm quãng im bặt, thở hắt và buồn ngủ ban ngày là dấu hiệu nên đi khám.
Khi giấc ngủ trục trặc
Ngưng thở khi ngủ: dấu hiệu nhận biết, chỉ số AHI và vì sao nguy hiểm
Ngưng thở khi ngủ là đường thở xẹp lặp lại trong đêm, làm oxy tụt và giấc ngủ vụn. Dấu hiệu: ngáy to xen quãng im bặt, buồn ngủ ngày. Bệnh chữa được.
💭 Bí ẩn giấc mơ
Xem cả 10 bài ›
Bí ẩn giấc mơ
Vì sao nhiều người mơ thấy rơi, bị đuổi, rụng răng: giấc mơ điển hình
Bị đuổi, rơi, thi cử, rụng răng là giấc mơ điển hình mà khảo sát ở nhiều nước đều gặp. Khoa học đo được tần suất, nhưng không thấy nghĩa cố định cho hình ảnh nà
Bí ẩn giấc mơ
Mơ có màu hay đen trắng: điều các nghiên cứu về giấc mơ phát hiện
Đa số người nay nói mơ có màu, nhưng khảo sát ở Mỹ thập niên 1950 lại ghi đa số mơ đen trắng. Giả thuyết: phim và tivi đen trắng ảnh hưởng cách ta kể giấc mơ.
Bí ẩn giấc mơ
Vì sao vừa tỉnh dậy đã quên giấc mơ: não ghi nhớ thế nào khi ngủ
Ta quên giấc mơ vì lúc ngủ não ghi trí nhớ dài hạn kém, giấc mơ chỉ nằm trong trí nhớ ngắn vài phút. Người nhớ nhiều thường hay thức giấc ngắn trong đêm hơn.
🐬 Động vật ngủ & mơ
Xem cả 10 bài ›
Động vật ngủ & mơ
Cá heo ngủ thế nào: mỗi lần chỉ ngủ một nửa bộ não
Cá heo ngủ bằng cách cho một bán cầu não ngủ sóng chậm trong khi bán cầu kia thức, mắt bên đó mở, rồi đổi phiên. Nhờ vậy chúng vẫn bơi, thở và canh chừng.
Động vật ngủ & mơ
Chim ngủ khi đang bay: chuyện chim cốc biển trên đại dương
Chim cốc biển lớn ngủ được khi bay: đo điện não năm 2016 cho thấy chúng ngủ khoảng 42 phút mỗi ngày trên không, từng đoạn chừng 12 giây, trên cạn thì hơn 12 giờ
Động vật ngủ & mơ
Voi và hươu cao cổ ngủ bao lâu: những loài thú ngủ rất ít
Voi châu Phi hoang dã chỉ ngủ khoảng 2 giờ mỗi ngày, phần lớn ngủ đứng (Gravett, 2017). Hươu cao cổ trong vườn thú ngủ khoảng 4–5 giờ, chia thành nhiều giấc ngắ
📜 Giấc mộng trong văn chương & nghệ thuật
Xem cả 10 bài ›
Giấc mộng trong văn chương & nghệ thuật
Hồng lâu mộng: giấc mộng chốn lầu hồng của Tào Tuyết Cần
Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần mở bằng một giấc mơ, và giấc mơ Thái Hư Ảo Cảnh ở hồi 5 báo trước số phận Kim Lăng thập nhị thoa. 40 hồi sau còn tranh luận tác
Giấc mộng trong văn chương & nghệ thuật
Tản Đà và Giấc mộng con: chuyến du hành trong mộng của thi sĩ
Giấc mộng con (1917, quyển hai 1932) là du ký tưởng tượng của Tản Đà: trong mộng, người kể đi ra thế giới rồi lên cõi tiên. Chìa khoá hiểu chất mộng, chất ngông
Giấc mộng trong văn chương & nghệ thuật
Đời là giấc mộng: vở kịch La vida es sueño của Calderón
La vida es sueño (1635) của Calderón: hoàng tử Segismundo bị giam từ lúc sinh, được làm vua một ngày rồi bị bảo đó chỉ là mơ, và cách chàng sống khi mộng thực l
🏮 Văn hoá giấc ngủ
Xem cả 10 bài ›
Văn hoá giấc ngủ
Giấc ngủ hai pha: người xưa ngủ hai giấc mỗi đêm có thật không
Giấc ngủ hai pha là chia đêm làm giấc đầu và giấc sau, thức khoảng một giờ ở giữa. Sử gia Ekirch thấy nếp này ở châu Âu xưa, nhưng mức phổ biến còn tranh luận.
Văn hoá giấc ngủ
Siesta, inemuri và giấc trưa người Việt: ngủ ban ngày khắp thế giới
Người Tây Ban Nha có siesta, người Nhật có inemuri chợp mắt nơi đông người, người Việt có giấc trưa ở nhà và công sở. Cơn buồn ngủ đầu giờ chiều có thật trong s
Văn hoá giấc ngủ
Chiếc võng: từ người Taíno vùng Caribe tới miền Tây Nam Bộ
Võng ra đời ở châu Mỹ: người Taíno ngủ trên lưới bông gọi là hamaca, Columbus ghi lại năm 1492. Võng theo tàu buồm đi khắp thế giới và gắn bó với đời sống miền
🌙 Ngủ ngon mỗi đêm
Xem cả 10 bài ›
Ngủ ngon mỗi đêm
Đếm cừu có giúp ngủ không: nghiên cứu Oxford năm 2002 nói gì
Đếm cừu gần như không giúp ngủ nhanh hơn. Thí nghiệm Oxford 2002 thấy người khó ngủ tưởng tượng một khung cảnh thư thái vào giấc nhanh hơn nhóm đếm cừu hay tự x
Ngủ ngon mỗi đêm
Mẹo ngủ trong 2 phút lan truyền trên mạng: kiểm chứng nguồn gốc
Mẹo ngủ trong 2 phút lấy từ sách Relax and Win (1981) của Bud Winter. Các bước thả lỏng, thở chậm có cơ sở, nhưng con số 96% phi công ngủ được chưa từng được ki
Ngủ ngon mỗi đêm
Viết danh sách việc trước khi ngủ để đầu óc nhẹ đi và ngủ nhanh hơn
Viết danh sách việc ngày mai trong 5 phút trước khi ngủ giúp người trẻ vào giấc nhanh hơn khoảng 9 phút (Scullin, 2018); danh sách càng cụ thể thì ngủ càng nhan